Arama kurtarma operasyonlarında iletişim, hayatta kalmanın en kritik unsurlarından biridir. Doğru bilginin doğru zamanda doğru kişiye ulaşması, kaybedilen dakikaların geri getirilemeyeceği bu ortamlarda tüm operasyonun seyrini belirler. Telsiz disiplini, yalnızca bir iletişim protokolü değil; ekip güvenliğinin, koordinasyonun ve sonunda bir hayatın kurtarılmasının temel taşıdır.
Arama Kurtarmada Telsiz Kullanımının Önemi
Bir dağcı veya doğa sporcusu kaybolduğunda, arama kurtarma ekipleri genellikle geniş bir coğrafyada dağınık halde çalışır. Bu ekiplerin birbirleriyle, merkez komuta ile ve diğer yardım birimleriyle sürekli iletişim halinde olması zorunludur. Telsiz bu iletişimin omurgasını oluşturur. Ancak telsiz kullanımında disiplinsizlik, kaos yaratmaktan başka bir işe yaramaz.
Uluslararası arama kurtarma literatüründe, telsiz iletişimindeki her 30 saniyelik bir gecikmenin, hayatta kalma olasılığını %5-7 oranında düşürdüğü belirtilmektedir. Bu rakam, telsiz disiplinini bir güzell alışkanlık olmaktan çıkarıp, operasyonel bir zorunluluk haline getirmektedir.
Telsiz Disiplininin Temel Kuralları
1. Kısa ve Öz İletişim
Kurtarma operasyonlarında gereksiz konuşma yapan bir telsiz, başkalarının hayati bilgilere ulaşmasını engeller. Mesajlar şu formata uygun olmalıdır:
- Kim? – Kim konuşuyor (call sign ile)
- Ne? – Ne bulundu veya ne oldu
- Nerede? – Konum bilgisi
- Neyi gerektirir? – Hangi desteğe ihtiyaç var
2. Sessizlik Protokolü
Operasyon başladığında, yalnızca operasyonel iletişim için kullanılmayan kanallar sessizliğe alınır. Komuta merkezi dışında kimse yayın yapmaz. Bu sayede acil çağrılar için kanal açık kalır.
3. Radyo-Disiplinli Konuşma
Heyecan, stres veya tükenmişlik nedeniyle telsiz başında bağırmak, konuşmayı uzatmak veya tekrarlamak yaygın hatalardır. Oysaki sakin, ölçülü ve yavaş konuşmak mesajın hem daha net anlaşılmasını hem de pil tasarrufunu sağlar.
4. Düzenli Durum Raporları
Ekipler, belirlenen aralıklarla (genellikle 15-30 dakikada bir) durum raporu vermekle yükümlüdür. Buradayım, şu an şu noktadayım, sorun yok mesajı bile, ekiplerin takibi açısından kritik öneme sahiptir.
Arama Kurtarma Ekiplerinde Kullanılan Telsiz Özellikleri
Profesyonel arama kurtarma ekiplerinin kullandığı telsizler, sıradan ticari cihazlardan farklıdır. Bu cihazlarda aranan temel özellikler şunlardır:
- IP67 ve üzeri su/toz koruma – Toz ve su geçirmezlik
- Uzun pil ömrü – 12-20 saat aktif kullanım
- GPS entegrasyonu – Konum paylaşımı için
- Man-Down özelliği – Operatör düştüğünde otomatik alarm
- MIL-STD-810 dayanıklılık standardı
Türkiyede Arama Kurtarma Telsiz Altyapısı
AFAD, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Jandarma Arama Kurtarma (JAK) ve sivil toplum kuruluşları, ulusal frekans planı çerçevesinde koordineli telsiz kullanır. Ortak frekansların belirlenmesi, kaynakların ortak kullanımı ve ortak iletişim protokolleri, ulusal düzeyde arama kurtarma kapasitesini artırmaktadır.
Özellikle 2023 depremlerinden sonra Türkiyede arama kurtarma iletişim altyapısı ciddi anlamda güçlendirilmiştir. Dijital telsiz sistemleri, şebeke dışı çalışabilen taşınabilir röleler ve uydu bağlantılı iletişim noktaları, felaket durumlarında iletişimin sürekliliğini sağlamak üzere yeniden yapılandırılmıştır.
Sonuç
Arama kurtarma, teknik beceri, fiziksel güç ve doğru karar verme yeteneğinin birleştiği en zorlu disiplinlerden biridir. Telsiz disiplini ise tüm bu unsurların bir arada çalışmasını mümkün kılan sinir sistemidir. Bir operasyonda en küçük bir iletişim aksaklığı, sonuçları geri döndürülemeyecek hatalara yol açabilir.
Her arama kurtarma profesyonelinin, telsiz başında geçirdiği sürenin en az operasyonel beceriler kadar kritik olduğunu içselleştirmesi gerekir. Disiplinli telsiz kullanımı, eğitimle kazanılır ve operasyonlarla pekiştirilir. Unutmayın: Kayıp kişiye giden yol, telsiz kanalından geçer.